დეფიციტის დაძლევა შიდა ბაზრის გამოუყენებელი რესურსის დახმარებით

ქართული ეკონომიკის მდგრადი განვითარების მჯერა თუ არა, ამას არ გეტყვით და არც იმაზე დავწერ, რომ ჩემი აზრით, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ექსპორტი, ყველაზე გამართლებული სტრატეგიაა, რაც ჩვენმა ქვეყანამ შეიძლება აირჩიოს. ვინც ჩემს ბლოგებს ინტენსიურად ან არაინტენსიურად კითხულობთ, იცით, რომ რამდენიმე წელია სულ ერთი თემის გარშემო ვტრიალებ: ერთ-ერთი ბლოგი მამაკაცების დეფიციტსაც მივუძღვენი და ამაოდ ვეცადე გამეგო, თუ რა სურთ ქართველ მამაკაცებს. მოკლედ, ბევრი ვეცადე თუ ცოტა, ერთი ურთიერთობის დაწყების ნაპერწკალიც ვერ დავანთე. ხელი არასოდეს ჩამიქნევია და ამ პრობლემაზე გამუდმებით ვფიქრობთ. კი, მაქვს ბევრი სხვა საფიქრალიც, მაგრამ ეგრევე ნუ გამაკრიტიკებთ, ჯერ კარგად მომისმინეთ. უკანასკნელი შვიდი წელია, ანუ მას შემდეგ რაც ჯერ სანდრო მოევლინა ქვეყანას და შემდეგ უკვე ნიკო, ცხელი ზაფხულის ყველაზე ცხელ 20 დღეს ბაკურიანში ვატარებ. ბაკურიანში ძალიან სუფთა ჰაერია, ძალიან ბევრი ჟანგბადი, ძალიან ლამაზი მთები, ალბათ, მსოფლიოში ყველაზე ლამაზი ცა და ჩემი აღმოჩენა - რაინდები ცხენებზე! ე.წ. რაინდებზე, მხოლოდ ორი დღის წინ დავფიქრდი, როდესაც სანდრო ნახევარი საათით ცხენზე საჯირითოდ გავაცილე. პირველად, როდესაც ცხენზე დავსვი - ორი წლის იყო, მაშინ მეც მასთან ერთად ვჯდებოდი და ასე ერთად მივდიოდით სასეირნოდ ტყეში. ცხენის პატრონები, ძირითადად ახალგაზრდა, სიცოცხლითა და ჯან-ღონით სავსე ბიჭები არიან. დილას ადრე ადგომა რომ არ ეზარებათ და სახეზე არაჩვეულებრივი რუჯი რომ აქვთ ისეთები. მართალია, მათ ტანსაცმელს ცხენის სუნი ასდის, მაგრამ ამისთვის ყურადღება არასოდეს მიმიქცევია. ნახევარსაათიანი გასეირნების საფასურის გადახდის შემდეგ, მეცხენე ბიჭებზე აღარ მიფიქრია. შემდეგ წელს, ანუ როდესაც სანდრო 3 წლის გახდა, ის უკვე დამოუკიდებლად ჯდებოდა ცხენზე, მაგრამ მე, როგორც მზრუნველი ქართველი დედა, ძუნძულით მივყვებოდი უკან. ასე ვთქვათ სასიამოვნოს სასარგებლოს ვუთავსებდი და საუზმეზე ლიმონის ნამცხვრისა თუ ფუმფულა ხაჭოს ალადების მირთმევით მიღებული კალორიების დაწვას ვცდილობდი. დადგა მორიგი წელიც, როდესაც ძუნძული გარკვეული ობიექტური მიზეზების გამო აღარ შემეძლო და არც მიღებული კალორიების დაწვას ჰქონდა აზრი, ისედაც ძროხას, ან შეიძლება უფრო ბეჰემოტს ვგავდი და ნიკოს დაბადებისთვის ვემზადებოდი. ყველა ზემოხსენებულ მეცხენე ბიჭს შორის ყველაზე მეტად დასამახსოვრებელი და შთამბეჭდავი, სწორედ ამ წელს გაცნობილი მეცხენე ბიჭი - ალბერტი აღმოჩნდა. უცნაური სახელის გამო, სანდრომ მას ,,სანდრო“ დაარქვა და დაუმეგობრდა. ყოველ დღე ალბერტი და სანდრო ერთად მიდიოდნენ საჯირითოდ, საღამოობით ერთად „აბირჟავებდნენ“ სხვა მეცხენე ბიჭებთან ერთად. ეს იყო ნამდვილი და გულწრფელი ორმხრივი მეგობრობა, თან ძალიან ერთგული და უღალატო. თუ ალბერტს რიმე მიზეზეზის გამო სანდროსთვის არ ეცალა, სანდრო სხვის ცხენზე არ ჯდებოდა და მორჩილად ელოდებოდა, თუ როდის მორჩებოდა ალბერტი ყანაში ფუსფუსს, დააპურებდა საქონელს და კიდევ, რა ვიცი, რამდენი და რა სახის საქმის მოგვარება უწევდა ბაკურიანელ ყმაწვილს. ალბერტისა და სანდროს მეგობრობა ორი წელი გაგრძელდა. მთელი წელი ბაკურიანიდან ბაკურიანამდე ალბერტს, მის ცხენს, მასთან საუბრებს, ჯირითის დროს გადამხდარ ისტორიებს ვიხსენებდით. როდესაც შარშან ტრადიციისამებრ ბაკურიანს ვესტუმრეთ, პირველი რაც გავაკეთე, ალბერტი და მისი ცხენი მოვიკითხე. აღმოჩნდა, რომ ალბერტმა ცხენი გაყიდა და საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა. იმ წელს სანდრო ძალიან ცუდ ხასიათზე იყო, მაგრამ ცხენების სიყვარულმა წყენა გადაავიწყა და ახალგაზრდა ძმები: ლევანი და ვასიკო გაიცნო. ეს ბიჭები დილიდან საღამომდე ცხენებით დაჰქრიან ბაკურიანში, მათ იცნობს ყველა სასტუმროს ადმინისტრატორი და დამსვენებელი ბავშვების დედები. ლევანისა და ვასიკოს მსგავსად ბაკურიანის თითქმის ყოველ მაცხოვრებელს ჰყავს ცხენი. თეთრ, ყავისფერ თუ შავ რაშზე ამხედრებული ,,რაინდები“ გამუდმებით დაჰქრიან ბაკურიანის ტყეებსა თუ ახლა უკვე ჩაბეტონებულ გზებზე. ამ სანახაობას ისე მივეჩვიე, თითქოს არაფერი, არა და ქალების ოცნება ხომ ცხენზე ამხედრებული რაინდია?! ამ აღმოჩენამდე ჩემი საყვარელი ზღაპრის, საყვარელი გმირის - კონკიას ისტორიამ მიმიყვანა. საღამოს, როდესაც ბავშვები მივაძინე და ლეპტოპით ხელში სასტუმროს ფოიეში გემრიელად მოვკალათდი, ტელევიზორში კონკიას თანამედროვე, ჰოლივუდური უნიჭო ეკრანიზაცია გადიოდა. ცოტა გული დამწყდა, ეს არაჩვეულებრივი ისტორია ასე უგემოვნოდ რომ წარმოაჩინეს, მაგრამ უცებ გონება გამინათდა. ცხენზე ამხედრებულ რაინდებზე მეოცნებე გოგონები და კონკიას ისტორია ერთმანეთს დავუკავშირე და მგონი ზემოთდასახული პრობლემის გადაჭრის გზასაც მივაგენი! კონკია ერთი უსახური, მურიანი და მოწყენილი გოგო იყო კეთილი გულით. ფერიას მისთვის ულამაზესი კაბა და ბროლის ფეხსაცმელები რომ არ ეჩუქებინა, უფლისწული მას ზედაც არ შეხედავდა. კონკიას კეთილი გულითა და ლამაზი ფახულა თვალებით ისევ გოჭები, ინდაურები, ქათმები და თაგვები დატკბებოდნენ. ამ ფიქრებში ვიყავი გართული და თქვენ რომ ახლა კითხულობთ იმ ბლოგის მონახაზს ვაკეთებდი გონებაში, როდესაც ცხენზე გასეირნების სურვილით გულანთებული სანდრო სასადილოდან პირმოთხვრილი ამოვარდა და ელვის სისიწრაფით ლევანის ცხენს შემოახტა. ლევანი ვერ ვიცანი. გაბურძგნული შავი წვერი გაპარსული ჰქონდა, სალათისფერი, ახალგარეცხილი პერანგი ეცვა და უხერხულად ქვემოთ იყურებოდა. აი, ამ დროს კი, წინა დღის საღამო გამახსენდა, როდესაც ლევანმა ჩვენი სასტუმროს დამსვენებლის სალომეს შვილი - 3 წლის თემუკა მოიყვანა ნახევრსაათიანი ჯირითის შემდეგ. სალომე თემუკას წამოსაყვანად მივიდა და დაახლოებით 10 წუთი ჭიშკართან შეყოვნდა. ხელში თემუკა ეჭირა და ალბათ, ერთი სული ჰქონდა ეზოში შემოსულიყო, მაგრამ ლევანი სხვადასხვა კითხვებით თავს არ ანებებდა და ცხენზე სასეირნოდ ეპატიჟებოდა. ორი წლის მანძილზე ლევანი წვერგაპარსული და პერანგში პირველად ვნახე. საკმაოდ კარგი გარეგნობის ბიჭი აღმოჩნდა, მთიელებისთვის დამახასიათებელი მკაცრი გამომეტყველებით და მთის ოქროსფერი რუჯით. მართალია, სალათისფერმა პერანგმა სალომეს თბილისში გამგზავრებაზე გავლენა ვერ მოახდინა, მაგრამ ვინ იცის, კიდევ რამდენი ქერა, გრძელფეხა სალომეა, რომელიც თავის უფლისწულს ელოდება ცხენზე ამხედრებულს? როგორც რეალობა აჩვენებს, ცხენზე ამხედრებული რაინდების ქალაქში ლოდინი, სრული უტოპიაა. თბილისში ლოჯისტიკის მენეჯერებს თუ შეხვდებით მხოლოდ, ჰალსტუხწაჭერილებსა და „რაღაცნაერი“ გაწელილი „ბაზრებით“ (გადავწყვიტე ლოჯისტიკის მენეჯერი ჩემს ყველა ბლოგში ერთხელ მაინც ვახსენო სხვადასხა კონტექსტში J). ნამდვილი რაინდები კი აქ, მთაში ცხოვრობენ, ქალის ფასიც რომ იციან და გემოც. მთელი დღე აიფონში კი არ იჩხრიკებიან, სლავური წარმოშობის ქალების უკანალის სანახავად, ცხენებზე ჯირითობენ ამაყი სახით, თივის ზვინებს აგებენ და ცხვრის ფარას მთის კენწეროზე მიერეკებიან. მერე რა, რომ მათ ტანსაცმელს ცხენის სუნი ასდის და შავი გაბურძგნული წვერიდან სახის ნაკვთების გარჩევა ჭირს. და თუ კონკიას ჰყავდა კეთილი ფერია, რომელმაც მას სუფთა ტანსაცმელი და ლამაზი თმის ვარცხნილობა აჩუქა, რატომ არ შეიძლება თანამედროვე გოგოები გახდნენ ფერიები ცხენოსანი რაინდებისთვის? ოცნებები მხოლოდ ზღაპარში არ ხდება და რომანტიკული ისტორიები თანამედროფე ტექნოლოგიებს ბოლომდე ჯერ არ გადაუსანსლავთ. აქ ბაკურიანში, მსოფლიოში ყველაზე ლამაზი, ვარსკვლავებით მოჭედილი ცის ქვეშ ცხოვრობენ წვერგაუპარსავი რაინდები, რომლებიც ისევე როგორც თქვენ, ნამდვილ სიყვარულზე ოცნებობენ. ტურიზმის დეპარტამენტი ისე შორს დგას ჩემგან, როგორც ლოჯისტიკის მენეჯმენტი, ამიტომ სამაჭანკლო ტურის ორგანიზება არამგონია კარგი იდეა იყოს. მე შემიძლია მხოლოდ გთხოვოთ, ჩამოდით ბაკურიანში და გაიცანით ისინი, ცხენით მოიარეთ აქაური ადგილები და შემდეგ პერანგის რეცხვისას „პერსილს“ გამოიყენებთ, თუ „არიელს“ ეს უკვე თქვენი საქმეა. P.S. სანდრომ ალბერტი წელსაც გაიხსენა და შევპირდი, აუცილებლად მოგიძებნი მეთქი. დარწმუნებული ვარ, ორი წელი თბილისში თუ გაძლო ბაკურიანის მთებში გაზრდილმა ბიჭმაა, სოციალურ გვერდზე აუცილებლად ექნება თავის პროფილი და არაერთი თბილისელი პრანჭია გოგოს გულიც დაპყრობილი. P.S. ალბერტისა და სანდროს ფოტოს აუცილებლად დავურთავ ბლოგს, თავად რომ დარწმუნდეთ...

მიჯნურობა

დღეს დილას ნიკომ ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ იპოვა და ჭკვიანური სახით ფურცვლას შეუდგა. ისევე როგორც სხვა ყველაფერი, ეს საქმიანობაც მალევე მობეზრდა და ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ ჩემს ხელში აღმოჩნა. მას მერე რაც სიყვარულისა თუ მეგობრობის სამაგალითო თხზულებების წიგნი უკანასკნელად წავიკითხე, მთელი 17 წელი გავიდა. ზუსტად ორი დღის წინ მე და ჩემი მეგობარი ვსაუბრობდით ადამიანებს შორის ურთიერთობის დეფიციტზე, უურთიერთობაზე, უსიყვარულობაზე. ტექნოლოგიურ პროგრესზე, რომელმაც ადამიანებს სულიერი საზრდო ,,წაართვა“, ბნელ 90-ანებზე, რომლებმაც უშუქობაში, კერასინკის სუნით გაჟღენთილი ჩვენი ურთიერთობა და მეგობრომა ასე მყარი გახადა. ჩემი მთავარი თემა მაინც უსიყვარულობაა, ალბათ არავინ შემეწინააღმდეგებით, რომ ეს ასეა. იმას ვგულისხმობ, ორი ადამიანი ერთმნეთს რომ ვერ ან არ ხვდება და ცალ-ცალკე ბოდიალი რომ ურჩევნია. ჩემთვის ეს არის ეკოლოგიური, სოციალურ-პოლიტიკური და კულტურული პრობლემაც. დღეს ნიკოს ხელიდან მოწოდებული ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ იმ ორი დღის წინ დაწყებული საუბრის გაგრძელებად მეჩვენა. ,,გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად; რა მოშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად; ნახის ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდი უფრო წყლულად, საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქმს გულ მოკლულად!“ ,,ვეფხის-ტყაოსანი“-ს სტროფების გარჩევით ნამდვილად არ შეგაწყენთ თავს, მით უმეტეს რომ თითოეულ ჩვენგანს ერთი თემა მაინც ექნება გარჩეულ-დაწერული თინათინისა და ავთანდილის სიყვარულზე, ტარიელისა და ავთანდილის მეგობრობაზე, ასმათისა და ტარიელის ურთიერთობის საჭვოობაზე, თემა თუ არა ნაფიქრი მაინც გვაქვს და ამას ახლა თავიდან აღარ მოვყვები. ჩემთვის გადავწყვიტე, ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ ყოველ დღე წავიკითხო, ტექნიკურმა პროგრესმა სული რომ არ გამიცივოს და მიჯნურობის მიმართ ცინუკი არ გამხადოს. თითქოს ყველას წაკითხული გვაქვს და თითქოს ყველას მოგვწონს, მაგრამ მაინც ჩემს გარშემო იმდენი ადამიანია, რომელსაც მეორე ადამიანის არსებობის საჭიროება არ აქვს, სოციალური ქსელში გამოხატული აქტივობა, საღამოს კლუბში გაცნობილ პარტნიორთან ,,ვან ნაით პონტი“, დილას ჰალსტუხი და ლოჯისტიკის მენეჯმენტი სავსებით საკმარისია ცხოვრების მშვენიერის შესაგრძნობად. ამ დროს არავინ ფიქრობს, რომ მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი... მაგრამ იქნებ ზემოხსენებული ,,ვაინ ნაით პონტიც“ თავის დროზე წაკითხული შოთას გავლენაა, პირდაპირ აღქმული და აქტიურ ქმედებაშ გამოხატული: ,,რასაცა გასცემ შენია, რაც არა დაკარგულია“... გაცემაში რუსთაველი, მაინც მატერიალურ თუ სულიერი სიკეთის გაცემას გულისხმობა ჩემი აზრით და არა გრძნობისა და ემოციის გრძნობისა და ემოციის გარეშე გაცემ-მიცემას. თუმცა ყველას თავისი შოთა და ყველას თავისი ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ აქვს. დღეს კიდევ ერთხელ დავფიქრდი მიჯნურობაზე... მომწონს როდესაც ფოტოს მილაიქებენ და კომენტარში < 3 ვარიაციით გული იწერება, თანამედროვეობას მივყვები, მაგრამ ავთანდილის მსგავსად, მინდა ჩემი უნახაობით ვარდი ფერნაკლული შეიქმნას და ნახვამ გულში ცეცხლის ალი განაახლოს, ვგრძნობდე, რომ მიჯნურობა არის ტურფა, რომ სიყვარულსა მალვა უნდა... დღეს დილას ნიკოს ,,ვეფხის-ტყაოსანი“ რომ არ ეპოვა, არაფერს დავწერდი და არაფერზე ვიფიქრებდი, წეროვანის მზით დავტკბებოდი მხოლოდ და არ გამახსენდებობა თინათით მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე კი თინათინებდა... კარგია როდესაც გიყვარს და კარგია როდესაც უყვარხარ, წაიკითხეთ ,,ვეფხის-ტყაოსანი“, მოძებნეთ ერთმანეთი თუნდაც სოაცაიალურ ქსელში დაწერეთ < 3 ვარიაციით შექმნილი გულები და სასიყვარულო წერილები.

პლასტიკური ვალენტინი

შემოტევა 12 თებერვალს, დილას ასე თორმეტის ნახევრისთვის დაიწყო. ვინმე RGG და მასთან ერთად ,,ალდო“, ,,ლა სენზა“, ,,მარკ სპენსერი“ (მეც არ ვიცი ვინ არიან) და სხვანი მატყობინებდნენ, რომ მალე ვალენტინობაა. მთელი დღე ტელეფონი არ გაჩერებულა: სპეციალური შემოთავაზებები, ტექნიკის მაღაზიებისგან, რესტორნებისგან, საფონდო ბირჟებისა და ბანკებისგან... ეს კიდევ არაფერი, დღის კულმინაცია იყო - „შეხვდი ვალენტინობას ლამაზი ტუჩებით!“... პლასტიკური ოპერაცია ვალენტინობის დღესთან დაკავშირებით არ დამიგეგმავს, მაგრამ გადავწყვიტე საყოველთაო ღელვას ავყვე და მეც დავწერო ორი სიტყვა ამ თემაზე. როგორც უკვე არაერთხელ დამიწერია, არ მიყვარს მკაცრად განსაზღვრული დაპირისპირებები, ანუ Fuck Valentine's Day-ს მიმდევარი ვარ და არც გულის ფორმის ტორტების გამოცხობას ვაპირებ ამ დღესთან დაკავშირებით, მითუმეტეს ჯვარი აქაურობას და არც პლასტიკურ ოპერაციას. ამ დღის ისტორია ისედაც ყველამ კარგად იცით, ახლა მე რომ არ მოვყვე თხრობას. ზოგადად სიყვარული და მისი გამოვლინება მრავალმხრივი და გნებავთ რომანტიკული, მომწონს. შეიძლება ზედმეტად ბანალური, ან კიდევ უარესი, ვინმეს თვალშიც მაგარი გოიმი ვარ, მაგრამ მომწონს გულის ფორმის შოკოლადები და გულის ფორმის წითელი ბუშტები. გავიგეთ ბატონო, რომ ,,ყველა დღე სიყვარულის დღეა“, მაგრამ - აბა, სად არის ყოველ დღე გულები და ბუშტები?! ეს არ არის მთავარიო, ამასაც ამბობენ. მთავარი და პირველი არ არის, მაგრამ სასიამოვნოა, არა? ვეცადე და ყველა ,,ღირშესანიშნავი“ ვალენტინობა გავიხსენე ჩემს ცხოვრებაში. როდესაც პატარა ვიყავი, ძალიან მნიშვნელოვნად მეჩვენებოდა ვალენტინობის დღეს შეყვარებულის თუ არა, ვინმე ,,დასტოინი“ ,,პაკლონიკის“ ყოლა მაინც, რომელიც ამ დღეს გაგრძნობინებდა, რომ შენ ხარ მისი ვალენტინი. სკოლაში ისეთ დროს ვსწავლობდი, ვალენტინობა ფერადი გულები და ბუშტები კი არა, შეშის „ფეჩი“ იდგა კლასში და გარეთ ომობანას თამაშობდნენ. არა და ამერიკულ ფილმებში ყველაზე მეტად ეს მომწონს, სკოლაში დადგმული საფოსტო ყუთი, სადაც მოსწავლეები ერთმანეთს ანონიმურ წერილებს უგდებენ ფრაზით ,,Be My Valentine“. ასეთი ყუთი ჩემს სკოლაში არასოდეს დადგმულა, მაგრამ მახსოვს ერთხელ ჩანთაში ვიპოვე პატარა ფურცელი, რომელზეც გული ეხეტა და ეწერა ,,I love you“. არც ვალენტინობა იყო იმ დღეს და არც სხვა დღესასწაული, მაგრამ როგორც ხედავთ ამ ისტორიამ ათწლეულებს გაუძლო, ჩემი მეხსიერების ფარულ ხვეულებში დაილექა და sms-ების შემოტევამ ისევ ამოატივტივა. ჩავთვალოთ რომ სწორედ ეს არის ჩემი პირველი და ყველაზე რომანტიკული ვალენტინობის მოგონება. ყველაზე უცნაური ვალენტიონა ჩემს პირველ სამსახურს უკავშირდება, როდესაც დილას სამსახურში მოსულს, ასმათმა მითხრა: გილოცავ ლიკა ვალენტინობას! დიდი მადლობა, მაგრამ მე რატომ მილოცავ? - ასე არ მითქვამს, მაგრამ ვიფიქრე. ესეც ხომ ქართული ამბავია, ყველა დღესასწაული, რომ ჩვენებულად ქართულ სუფრაზე უნდა ავღნიშნოთ. ამ დღეს გადატენილია დიღმის რესტორნები და ქართველი ღიპიანი ბიძები ღვინის ჭიქით: შე გენაცვალე, ვალენტინობას დაგილოცავთ...ეჰ, არ არის ჩვენი ადგილი იქ, სადაც ვალენტინობის დღეს რესტორანი ორ პერსონაზე იჯავშნება, წითელი სანთლები ანთია და გულის ფორმის ყუთებიდან, გულის ფორმის საჩუქრები ცვივა! ყველაზე უცნაური - ქართული ვალენტინობა გავიარეთ. ყველაზე უიმედო ვალენტინობა სკოლის პერიოდს უკავშირდება. მაშინ 15 წლის ვიყავი. უიმედოდ შეყვარებული, რა თქმა უნდა ცალმხრივად, ველოდებოდი იმ ერთადერთს და განუმეორებელს, რომელიც ჩვენში დარჩეს და ნიანგს უფრო ჰგავდა ვიდრე ვალენტინს, ჩემთან ანთებული გულით მოვიდოდა. რას ვიზამთ, არც გულის ცეცხლი აუგიზგიზებია ჩემი ფანჯრების წინ და არც სანთლებით მორთული კიბით ამოუტანია უთვალავი წითელი ვარდების თაიგული ,,მილიონ, მილიონ, მილიონ ალიხ როზ....“ სკოლის შემდეგ კიდევ რამდენიმე წელი გავიდა და აი, დადგა ის ნანატრი დღე, როდესაც თამამად შემეძლო თვალებში ჩამეხედა ვალენტინობისთვის. დიახ, კითხვაზე: გყავს თუ არა შეყვარებული (მაშინ არ იყოს ეს In the Relationship) მქონდა ამაყი პასუხი - მყავს! დილა როგორ გათენდა და სხვა დეტალები არ მახსოვს, მაგრამ საჩუქარი არასოდეს დამავიწყდება!!! სათამაშო, გოგო და ბიჭი ერთმანეთს ტუჩებში კოცნიდნენ და თუ არ ვცდები, ერთი ცალი ვარდი, რომელიც არც ვარდს ჰგავდა და არც მიხაკს. ვიცი, რომ дарёному коню в зубы не смотрят , მაგრამ ,,კაკ ტუტ ნე პოსმოტრეტ ა?“ მე მგონი ზედმეტია იმაზე ლაპარაკი, რომ ზოგადად სათამაშოები, არც რბილი, არც ფუმფულა და არც ღუნღულა, მას მერე არ მიყვარს, რაც ათი წლის გავხდი. მაგრამ ჯერ სად ხართ, ვალენტინობა ასე ,,არაჩვეულებრივად“ მხოლოდ დაიწყო! საღამოს დაპატიჟებული შევიქენი არც მეტი და არც ნაკლები - სახინკლეში! ვინც ოდნავ მაინც მიცნობს, ზუსტად იცის, რომ ხინკალი, ჩემი 34 წლიანი ცხოვრების მანძილზე, ალბათ სულ ათჯერ მიჭამია, ისიც თუ გერმანელი მეგობრები უნდა ვაზიარო ქართულ კულინარიულ კულტურას, ან გაუსაძლის ,,პახმელიაზე“ სხვამ არაფერმა მიშველა (ვიტყუები, ერთხელ ორსულად მყოფცაც ვჭამე). ბევრი რომ არ გავაგრძელო, ხინკალი, ხინკლის სუნი, სახინკლე, იქაური გაპრიალებული თეფშები, მსოფლიოში უთხელესი ,,სალფეთქებით“ გასაწმენდი დანა-ჩანგალი არ მიყვარს. არ მიყვარს არასოდეს, არც ზამთარში, არც ზაფხულში და მითუმეტეს ვალენტინობას!!! (მეც ამეტირა ცოტა არ იყოს) ისევე როგორც თქვენ, მეც მეგონა, რომ ამაზე უარესი უკვე აღარაფერი მოხდებოდა. ასე მეგონა მანამ, სანამ ყოვლად წარმოუდგენელ ე.წ. ,,ღამის კლუბში“ არ აღმოვჩნდი. სად არ ვყოფილვარ, სად არ მიცეკვია, მაგრამ ეს იყო... აღარ მინდა ამის გახსენება!!! თქვენ წარმოიდგინეთ, ამ გაუსაძლის ქართულ კლუბურ ,,ზავიდენიესაც“ გავუძელი, მაგრამ ჩემი ვალენტინი ისე საშინლად (პრინციპში სხვანაირად როგორ უნდა მოქცეულიყო?) მოიქცა, რის გამოც ისე უბედურად ვიჩხუბეთ, რომ ღამის თუ დილის სამ საათზე სახლში მარტო დავბრუნდი. ეს იყო ყველაზე საშინელი ვალენტინობა ჩემს ცხოვრებაში, რომლის მსგავსიც არც მანამდე და არც მერე აღარ განმეორებულა. ალბათ, სწორედ ამ ვალენტინობას ვისწავლე, რომ ბევრად სასიამოვნოა, როდესაც ვალენტინობას ელოდები ვალენტინის გამოჩენას, ვიდრე, როდესაც გყავს ვალენტინი, რომელიც უფრო ვირია ან ... ვიდრე ვალენტინი. ამ ავადსახსენებელი ვალენტინობის წლისთავზე გაგიკვირდებათ და კიდევ ერთი ვალენტინობა დადგა. შეიძლება ითქვას, ზედიზედ ორჯერ გამიმართლა და მორიგ ვალენტინობასაც შეყვარებული ვიყავი. ამ შემთხვევაში საქმე სხვაგვარად იყო. ვალენტინობა რომ ,,პაპსაა“ და ყველა დღე რომ სიყვარულის დღეა ეს ბაზარი შემიყვანა ვალენტინობამდე გაცილებით ადრე, ამიტომ არანაერი ილუზია გულის ფორმის შოკოლადებზე და მითუმეტეს ბუშტებზე არ მქონია. წინა წლის საჩუქარი ჯერ კიდევ არ მქონდა მონელებული, ამიტომ ამჯერად საჩუქარი არც გამხსენებია - ჯვარი აქაურობას! რა მნიშვნელობა აქვს ვალენტინობაა თუ სტეფანეობა, როდესაც გყავს ,,გოგოები“ და როდესაც იცი, რომ ,,იქ“ (სადაც, რა თქმა უნდა, ყველა შენი ნაცნობი, მეზობელი, მეგობარი, უნივერსიტეტელი, მოკლედ ყველა მიდის) არის ,,პონტი“. ხოდა, მე და ჩემმა გოგოებმა გავადწყვიტეთ, ერთმანეთის ,,ვალენწინკები“ ვყოფილიყავით და წავედით. მოგეხსენებათ, ვალენტინობა 14 თებერვალს არის, შუა ზამთარში (ამის თქმას გარემოება მოითხოვს). მიუხედავად ზემოხსენებულისა, მე თხელი შიფონის კაბით შევიმოსე და ვარდისფერი ფეხსაცმელებით, შიშველი ფეხებით ჩავკაკუნდი მეიდანის კიბეებზე და... მერე რა მოხდა, კარგად არ მახსოვს. განუსაზღვრელი არყისა და „ტეკილა სანრაიზის“ მიღების შემდეგ ნინო რუხაძემ და ქეთამ სახლის კარებთან მიმაყუდეს. იმ დღეს ვიფიქრე, რომ ვალენტინი შეიძლება შენი ძალიან ახლო მეგობარი, ან შენი და იყოს, იმიტომ რომ ჩემს ნამდვილ ვალენტინს იმ მდგომარეობაში რომ ვენახე მომავალ წელს ისევ ახალი ვალენტინის მოლოდინში გავიღვიძებდი და არავინ იცის, როგორ ბლოგს დავწერდი დღეს, ან საერთოდაც, დავწერდი კი ბლოგს? მოკლედ, როგორც გაირკვა ვალენტინობა ნამდვილად არ არის ჩემი დღესასწაული. ერთხელ კინოში ვიყავი რომანტიკულ ფილმზე, სადაც ერთ-ერთმა გმირმა თქვა: ახალი წელი ,,ნეუდაჩნიკების“ დღესასწაულია, რომლებიც მთელი წელი პახაობენ და მხოლოდ ამ დღეს იწყვიტავენ -,,სრივაიუტსა ს კატუშეკო“. ხოდა იქნებ ვალენტინობაც ეს არის? მთელი წელი გეზარება სიყვარულის გამოხატვა და ჯანდაბას ერთი დღე გაიჭირვებ და იყიდი სუნამოს, დაადებ გულის ფორმის ,,ბამბანერკას, ამოიღლიავებ ყვავილებს და დააკაკუნებ კარზე, ჰა? მე რომ ვალენტინობის ექსპერტი არ ვარ, ეს უდაოა, მაგრამ ჩემი მოკრძალებული აზრით, არ არის ცუდი, როდესაც ერთი ადამიანი მეორეს სიყვარულში უტყდება, პირადად ეუბნება, ან წერილს უგზავნის, დიდი სიამოვნებით მივიღებდი წერილს ფოსტით... სად გავჩერდი? მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ გვინდა, ყველა დღე სიყვარულის დღედ ვაქციოთ, ყოველდღიურ ქაოსში ამის გაკეთება ხან გვეზარება, ხან გვენანება, ხან არ გამოგვდის, ხან არ ესწრება, ხან არ ხერხდება. და ასე გადის ბევრი დღე გულის ფორმის შოკოლადის და ბუშტების გარეშე. ამიტომ არაუშავს, თუ წელიწადში ერთი დღე გულს მოგვიმსუყებს სიყვარულით. იყოს ეს სასაცილო კონცერტები და კიდევ უფრო სასაცილო sms-ები, რაც არ უნდა ბევრი ვიაროთ წინ და უკან, ზემოთ და ქვემოთ სიყვარულზე კარგს, ლამაზს, არაჩვეულებრივს მაინც ვერაფერს მოვიგონებთ! მიწერეთ ერთმანეთს წერილები, sms-ები, ესკაიპეთ, ეჩეტავეთ, ეკოცნავეთ და ესიყვარულეთ 14 თებერვალს, 25 მარტს, 19 აპრილს და ყოველთვის, როდესაც გესიყვარულებათ, მოკლედ, როგორც იტყვიან ,,Happy Valentines Day!“. პ.ს. დღეს ჩემი ვალენტინი, სავარაუდოდ იმერულ ყველს (რომლის მოტანაც გუშინ დაავიწყდა) მომიტანს, მე კი გულის ფორმის პეჩენიებს მაინც გამოვაცხობ, თუ საინტერესო რეცეპტს გადავაწყდი ინტერნეტ სივრცეში.

ნანუ

მე, ლიკა ახობაძე, 1979 წლის 23 ნოემბერს დავიბადე, მთელი 3 კვირით ადრე, ვიდრე მელოდნენ. ისე აღმოჩნდა, რომ ორივე ბებიისათვის და ერთი ბაბუისათვის, ასევე ყველა პირდაპირი თუ ,,ირიბი“ დეიდისათვის და ბიძისათვის, პირველი შვილიშვილი, პირველი დიშვილი, პირველი დეიდაშვილის შვილი ვიყავი. ,,პირველი სიხარული“, როგორც მაშინ იტყოდნენ ხოლმე. ეს პირველობა მაინცდამაინც ადვილი საქმე არ იყო, ,,შენ დიდი ხარ, მეტი მგეთხოვება“-ს ამბავში, მაგრამ ამავე დროს, დაბადებიდან უსაზღვრო სიყვარულით დავიმუხტე. ვისაც როგორ შეეძლო ისე მანებივრებდა. ძალიან გამიმართლა, რომ ადეკვატური დედა აღმომაჩნდა, თორემ ერთი თავნება, აუტანელი ეგოისტი ვიქნებოდი დღეს (თუმცა შეიძლება, ვინმე ასეთად აღმიქვავს, არ ვიცი). მოკლედ, არაჩვეულებრივი ბავშვობა მქონდა, მე ვიყავი ყველაზე ლამაზი, მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის ორ წლამდე თავზე თმა საერთოდ არ მქონდა და ფოტოებს რომ ვუყურებ ძნელი გასარჩევია გოგო ვარ თუ ბიჭი, მე ვიყავი ყველაზე ჭკვიანი, იმიტომ რომ დედამ მარტივი სიტყვების ,,ბურთი“, ,,სახლი“ და ,,აუა“-ს ნაცვლად პრეზიდენტების სახელები მასწავლა, რომელთაც მეც თუთიყუშივით ვიმეორებდი - ,,რეიგანიო“, ,,მიტერანიო“... ხო, სად გავჩერდი და ჭკვიანი კი არა ბებიაჩემი ნანუს თვალში, ნამდვილი ,,ვუნდერკინდი“, იგივე ბავშვი საოცრება ვიყავი. რა თქმა უნდა, მე ვიყავი ყველაზე ნიჭიერი და ვიცოდი ყველა ლექსი (რომელიც სხვა ბევრვმა ბავშვმაც იცოდა), მე ვხატავდი და ვძერწავდი ყველაზე კარგად, მე მქონდა ყველაზე ლამაზი თმა დედამიწაზე (იმდენად ლამაზი, რომ ბოლო 20 წელია არავის, ნუ თითქმის არავის ვუნახივარ ჩემი ბუნებრივი, არაგასწორებული თმით), მე მქონდა ყველაზე ლამაზი, ატმისფერი კანი.... კარგად თუ გახსოვართ, ისიც გეცოდინებათ რამდენი ჭორფლი იყრის ამ ,,ულამაზეს“ ატმისფერ კანზე თავს, (ეს ჭორფლი კი არა, მზემ გაკოცაო, ასე მეუბნებოდნენ). მოკლედ, იმის თქმა მინდა, რომ ჩემი დაბადებით სრულიად ნათესაური კავშირი ხარობდა, ამათ დაამატეთ დედას და მამას უთვალავი მეგობარი. აი ასეთი უდიდესი და გულწრფელი სიყვარულის ბუშტში გავიზარდე. დედაჩემი ყოველი თვის 23 რიცხვში იხდიდა ჩემს დაბადების დღეს, მოდიოდნენ დეიდები და ბიძიები, ზოგი მათგანი სწორედ 23-მების ფლირტაობის შედეგად გახდა ერთი მთლიანი, ან არ გახდა და უბრალოდ გაეპრანჭა ერთმანეთს და რაც მთავარია, დააგემოვნა მარინას შუები და ,,ტრუბაჩკები“, ტარხუნის ,,პეროგი“ და სოკოს ,,პერაშკები“, თუ გაუმართლა და ,,კაფეინი ტორტის“ ერთი ნაჭერი მაინც გასინჯა, ცხოვრების ბოლომდე ემახსოვრება ციფრი 23. მოკლე რეზიუმე რომ გავაკეთო, კარგი ქნა დედაჩემმა რომ გამაჩინა. დეიდებსა და ბიძიებს, თენგოს ბიჭებს და მარინას გოგებს, ყველა იმ მოსიყვარულე ადამიანს, თავისი ადგილი აქვს ჩემს გულშიც, ყველასთან ჩემი ურთიერთობა და ბევრი მოგონება მაკავშირებს. მათ შორის არის ჩემი ბიძა იკა, რომელიც ბევრი წელია ძალიან შორს ცხოვრობს, მაგრამ მთელი ბავშვობა სწორედ მის კისერზე (საკმაოდ მაღალზე) გავატარე და ბევრი წელი მასთან ერთად დავდიოდი პაემნებზე, რომლებიც ბოლოს და ბოლოს, მათ შორის ჩემი მეცადინეობით (შეიძლება ვამეტებ) ქორწინებით დასრულდა. ჩემი დეიდა ლიანა, რომლის სახელიც მქვია და რომლისთვისაც ნამდვილად პირველი დისშვილი ვიყავი. ნამყოფი ვარ ლიანას ყველა მეგობრის სახლში, ლიანას ,,მკაცრი“ მითითებით ნადგომი ვარ ყველა ამ სახლის კუთხეში, მომსწრე ვარ ყველა ქალური, თუ ქალ-ვაჟურ ,,ტუსოვკის“ თბილისშიც და სოხუმშიც. ჩემი ბიძია ბორია, რომელმაც ჩემი გცნობის შთაბეჭდილება ასე გამოხატა: ,,ლუჩე დომა იმეტ ლვა, ჩემ ლიკუ“-ო. მერაბი ბიძია და ალი ბიცოლა, მახსობს წითელა მქონდა და ლალიმ წითელკობლებიან კაბაში გამოწყობილი თოჯინა ჩამომიტანა, ნანა, რომელიც დეიდაც არის ნათლიაც, მეგობარიც, შორენა, რომელიც სხვათაშორის პირველი შორენაა დედამიწაზე და ყველაზე მეგობრული მამიდა, მამიდებს შორის.... შემიძლია დაუსრულებლად ვწერო ადამიანებზე, ისინი მართლა ძალიან ბევრნი არიან, მაგრამ ყველა ამ ადამიანს შორის ყველაზე, ყველაზე მეტად მაინც ერთს ვუყვარდი - ნანუს. ნანუ ჩემი ბებიაა, ნათელა შენგელაია, პედაგოგიკის ლექტორი მაშნდელ პუშკინის ინსტიტუტში. სახელი ,,ნანუ“ მე დავარქვი. მოგეხსენებათ ლაპარაკი უადრეს ასაკში დავიწყე და მოსაწყენი სახელის ,,ნათელა“-ს ნაცვლად ნანუ დავარქვი. მას მერე მისთვის ნათელა აღარავის დაუძახია. მე და ნანუ, ჩემი დაბადებისთანავე, განუყრელი მეგობრები გავხდით. ერთხელ დედას და მამას რაღაცაზე გავუბრაზდი, უფროს სწორად ისინი გამიბრაზდნენ და ნანუსთან დავიძინე, მას მერე ბევრი წელი ერთად გვეძინა და დედ-მამასთან აღარ დავბრუნებულვარ. ნანუს დავყავდი ბაღში და შემდეგ მაკითხავდა. სამსახურს ადრე ამთავრებდა და კარგ ტონად მიაჩნდა ბაღიდან ჩემი ადრე გამოყვანა, მაგრამ მე როგორც თამაშის მოყვარულს ნანუს ,,სვეცკი პონწიკების“ არ მესმოდა და პატივცემული ლექტორი ქალი საღამოს 7 საათამდე მელოდებოდა, სანამ უკანსკნელი ბავშვი არ დატოვება ბაღის კედლებს. მერე ტროლეიბუსით ვბრუნდებოდით სახლში, სადაც მე ისევე როგორც ახლა სამსახურიდან წამოსულს, აუცილებლად მეძინებოდა. ტროლეიბუსში გვხვედებოდა იკას მეგობარი ლევან მიქელაძე, რომლესაც ხელით მივყავდი სახლში. ნანუ მატარებდა მუსიკაზე ჯანაშიას ქუჩაზე და ნანა მასწავლებელთან ერთად თვლიდა, რომ მსოფლიოში ყველაზე კარგად ვუკრავ, მიუხედავად იმისა, რომ არც ერთი ნოტის ჟღერადობა არ მესმის და საშინელი უნიჭო ვარ. იქიდან რუსთაველზე, გამომცემლობასთან გამატარებდა და პონჩიკებს მიყიდდა აუცილებლად. ნანუს დავყავდი სოლფეჯიოზე და გუნდზე. იქიდან აუცილებლად კაფე ,,ფრანციაში“ გადამიყვანდა და ასაწონ ნამცხვარს ,,ოცნება“-ს მაჭმევდა. ნანუს ეგონა რომ არაჩვეულებრივად ვმღერი, ერთხელ მახსოვს გუნდზე დედამ წამიყვანა, ალბათ ღია გაკვეთილი იყო, ყველა ბავშვი თავის ნიჭს წარმოაჩენდა, როდესაც ჩემი სიმღერის ჯერი დადგა და მე ავმღერდი, დედამ სირცხვილისგან თავი ძალიან ქვემოთ ჩასწია და მას მერე გუნდზე მხოლოდ ნანუ მატარებდა. ნანუ მიკეთებდა მსოფლიოში ყველაზე გემრიელ ,,ალადიკებს“ (სწორედ მისი რეცეპტით ვამზადებ მეც) ,,ვიშინკის“ მურაბასთან ერთად, კარტოფილის ღვეზელებს, მისრულებდა ყველა ნორმალურ და არანორმალურ სურვილს. არ ჰქონდა მნიშვნელობა რამდენი და როგორი სტუმარი გვყავდა სახლში, თუ მე იმ დროს არ ვიყავი, ნანუ, ყოველგვარი მორიდების გარეშე, თეფშით ხელში მივიდოდა გაწყობილ მაგიდასთან და ყველა კერძის საუკეთესო ნაწილს ჩემთვის გადმოიღებდა და სათუთად შენახულს დამახვედრებდა. 10 მაისს ნანუს დაბადების დღეა, მიყვარდა 10 მაისი, მოდიოდნენ მისი მეგობრები, ბიძაშვილები - ცისია კახიანი, საშურა შენგელაია, დები, ყველანი ლამაზები და როგორ გითხრათ გვრაიანები, დედა ახვედრებდა ათასგვარ გემრიელობებს, სხდებოდნენ და იწყებდნენ საუბარს. ნანუ იცნობდა ყველას, მართლა ყველას! აი. მელქაძეების პირველი ვაჟის დისწულის ძმა, რომელიც ცეკას მდივანთან მუშაობდა და გელოვანები კაცო, ილიკო ბიძიას პირველი ცოლი, საღარაძეები, ჩემი ნელიკო, ნინა დეიდა. ,,ნინა დეიდა“ ჩემი ბავშვობის მითია, მუდმივად საუბრობდა მასთან ტელეფონით და მე სულ მაინტერესებდა: რამდენი წლის იყო ის ქალი, ვისაც ჩემი ბებია ნანუ დეიდას ეძახდა. პირველი შოკი ალბათ მაშინ განიციდა, როდესაც მე მარხვა გადავწყვიტე. ის რომ ,,ლიკუნას“ რამე აკლია, ყოვლად წარმოუდგენელი იყო მისთვის და ამის ხათრით კულინარიაში რევოლუციებს ახდენდა. მერე მე გავიზარდე. ნანუ ამისთვის მზად არ იყო, არც როდესაც 15 წლის ვიყავი, არც როდესაც 20-ს, 25-ს 30-ს. მუდმივად ცდილობდა ისევ ისე მომქცოდა როგორც პატარას, ამის გამო უფრო მეტს ვჩხუბობდით და ვკამათობდით, ვიდრე ვმეგობრობდით. რომანტიკულ ისტორიებს არ მიყვებოდა, მაგრამ 16 წლით მასზე უფროსი ერასტი ახობაძე როგორ მოხიბლა მწვანე თვალებითა და მსოფლიოში ყველაზე ლამაზი ფეხებით, ეს კი გამიზიარა. კეკლუცი არ იყო, არა და მისი აგრეგნობის ქალი ნამდვილად უნდა ყოფილიყო. მიხარია, როდესაც მეუბნებიან, რომ მას ვგავარ. 2010 წლის იანვარში მე ბერლინში წავედი და 17 იანვარს დავბრუნდი. 16 იანვარს ნანუ გარდაიცვალა.

ვგიჟდები, ვაფრენ, უშენოდ მოვკვდები...

რამდენიმე კვირის წინ ბებიაჩემი ქოქოს მეგობარი გარდაიცვალა - ამალია. ამალია ბოლო 20 წელია არ მინახავს, მოგონებები მასთან მხოლოდ სოხუმში მაკავშირებს, როდესაც ჩემი ნების დამოუკიდებლად ქოქოს თავის (ყოვლადწარმოუდგენილი ფორმის და ხარისხის ხუხუჭა თმის) დასაბანად მივყავდი. განწირული ხმით საშველად ვუხმობდი ჩემს ბოლო იმედს: ამალიააა, მიშველეეეეე!!! მას მერე ბევრი წელი გავიდა, მე გავიზარდე, თავის დაბანაზე აღარ ვტირი და შესაბამიად, არც ამალიას ვიხმობ საშველად. აფხაზეთის დაკარგვის შემდეგ, ამალია, მეუღლესთან ერთად, მაშინდელ ცხაკაიაში - დღევანდელი სენაკი, გადავიდა საცხოვრებლად. თბილისში ტრადიციულად, „სატირალში“ ჩამოდიოდა ხოლმე, ამიტომაც მართლა ძალიან ბევრი წელი არ მყავდა ნანახი და მის შესახებ ბევრი არაფერი ვიცოდი. როდესაც დედამ პანაშვიდზე წასვლა ,,დამავალა“, ბუნებრივია დავემორჩილე. პანაშვიდზე მისვლა ვის უყვრას, მაგრამ არის ამაშიც რაღაც დადებითი, (რა თქმა უნდა მაშინ, როდესაც გარდაცვალება სიბერეში მოდის, რაც რაოდენ დასანანიც არ უნდა იყოს, აბსოლუტურად კანონზომიერია) ხედავ ბერვ, დიდი ხნის უნახავ სახეს, რომელთა უმრავლესობა ბავშვობას გაგონებს, შენ ისევ პატარ ხდები და ის ,,დიდები“ ისევ გესიყვარულებიან, ადამიანზე, რომელიც გარდაიცვალა ბევრს არ ფიქრობ, იმდენი გარემო ფაქტორი მოქმედებს და მოდიხარ ცოტა სევდიანი, მაგრამ ამავე დროს, სასიამოვნო განცდით. განცდით, რომელმაც ცოტა ხნით სადღაც შორს, ბავშვობაში დაგაბრუნა. ამალიას პანაშვიდიდან სწორედ ასეთი სევდანარევი სასიამოვნო შეგრძნებით დავბრუნდი. დასაფლავებაზე ვერ მივედი, მოგეხსენათ მცხეთაში ვმოღვაწეობ და ასე მარტივად ვერ გადავაადგილდები თბილისის ქუჩებში. კვირა დღეს, წირვის შემდეგ, ტრადიციულად დედაჩმეთან ვიყავი, როდესაც დედამ ამელიას ქმრის გარდაცვალების შესახებ მითხრა. ეს კაცი, ბორია ბიძია, რომელიც ერთი კვირის წინ პანაშვიდზე ვნახე, ცოლის გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა. ამ ორი ადამის სიყვარულისა და რომანტიკული ურთიერთობის შესახებ არაფერი ვიცოდი. დედამ ორი სიტყვით მითხრა, ხო, სკოლიდან უყვარდათ ერთმანეთი და მერე სულ ერთად იყვნენო. გამოგიტყდებით და ამალია, საკმაოდ თავისებული ქალი ყოფილა, მაინცდამაინც მარტივი ხასიათი რომ არ აქვთ - ისეთი. მახსოვს, წითლად შეღებილი თმა ჰქონდა, მუდამ გაპრანჭული დადიოდა და დამახასიათებელი ხმა, გემრიელ მეგრელ ქალებს რომ აქვთ ხოლმე ზუსტად ისეთი. მისი მეუღლე ბორია, საკმაოდ სიმპატიური კაცი იყო, კარგი ექიმი და საყვარელი ადამიანი. ნამდვილად არ ვიცი მათი სიყვარულის ისტორია როგორ დაიწყო და რა სირთულეების გადალახვა მოუხდათ ერთად, ბოლომ კი ძალიან ამიჩუყა გული და დამაფიქრა: ანუ არსებობენ, ნამდვიალად არსებობენ ადამიანები, ერთმანეთისათვის შექმნილები, იმდენად შერწყმულნი ერთ მთლიანად, რომ ერთამანეთის გარეშე სიცოცხლე არ შეუძლიათ? ამ თემაზე ფიქრი, ბუნებრივია მალევე გასცდა მხოლოდ ჩემი გონების საზღვრებს. ჩემმა ერთმა ძალიან ახლო მეგობარმა მითხრა: ეს სუსტი და მარტივი ადამიანების ხვედრია, ძლიერი ადამიანი სულ ახლის ძიებაშია და სხვაზე ,,ჩამოკიდების“ საშუალებას არ აძლევს საკუთარ თავსო. ჩემი აზრით, ზოგადად ადამიანი რაც უფრო მოაზროვნე და არაპრიმიტიულია, მით უფრო რთულია. რთულია მისი ხასიათი, საკუთარი თავისთვისაც და სხვისთვისაც, ის მუდმივად ფიქრობს აანალიზებს, ეძებს და იკვლევს. ასეთია სამსახურშიც, ბორშიც კეთების დროსაც და სალონში თმის შეჭრის პროცესშიც. ალბათ, არ ვიცნობ არც ერთ საინტერესო ადამიანს, რომელიც მარტივია. მაგრამ ადამიანის ხასიათის სირთულე და მისი ,,იდუმალებით მოცული ბუნება“ არ არის ჩემი სტატიის თემა. ის რაც ზემოთ წერია სისუსტეა და მეტი არაფერი? ნუთუ არ არსებობს, ორი ჭკვიანი, აზრიანი და საინტერესო ადამიანი, ორი დამოუკიდებელი ,,შემდგარი“ (ეს სიტყვა და შეფასება მძულს) ინდივიდი, რომელიც ერთ მთლიანად არის შერწყმული? ბუნებრივია, მეც რომეოსა და ჯულიეტაზე ვიფიქრე, მაგრამ ისინი სულ 13-14 წლის იყვნენ და სწორედ მაშინ მიატოვეს წუთისოფელი, როდესაც სიყვარულისგან თავბრუ ეხვეოდათ და ძლიერი ვნებისა და ლტოლვის მეტს ვერაფერს გრძნობდნენ. ასეთი მძაფრი შეიძლება არა, მაგრამ გრძნობის ძლიერი ტალღით გამოწვეული თავბრუსხვევა ყველა ადამიანს, ერთხელ მაინც გამოუცდია, თუ რომეოსა და ჯულიეტას ბედი არ გაუზუარება, ამ ტალღის განელებით გამოწვეული ,,იმედგაცრუების“ გემოც გაუსინჯავს. რომეოს და ჯულიეტას არც ბაზარში, ბოდიში ,,გუდვილიში“ უვლიათ ერთად და არც აბიტურიენტი შვილების მისაღებ გამოცდებზე უნერვიულიათ. რაც უფრო მეტს ვფიქრობ ამაზე, მით მეტად ვრწმუნდები, რომ გრძნობ, ლტოლვა და ვნებაც ისეთივე წარმავალი და დროებითია, როგორც სხვა ყველაფერი დედამიწაზე, მაგრამ აბა რა არის ჩემი ისტორია, ამალიას და ბორია ბიძიას ისტორიაც ეს არის? ეს თემა მართლა მაინტერესებს, მითუმეტეს ახლა, როდესაც უკვე შვიდი წელი გავიდა მას მერე, რაც მე ჩემი თავი გული, სული და ცხოვრება ერთ ადამიანს დავუკავშირე. არა მხოლოდ ზოგადად, არამედ ჩემთვის პირადად და ძალიან კონკრეტულად არის ეს საინტერესო, მყავს მე ჩემი მეორე ნახევარი, იმდენად შეზრდილი ჩემს სულსა და გულთან, რომ მე მის აგრეშე არსებობას ვერ შევძლებ? შვიდა არა, აი ოცდაშვიდი წელი რომ გავა, ისევ ისე შემომხედავს და მაკოცებს? შესაძლებელია, ერთი ადამიანის არ არსებობამ შეწყვიტოს მეორეს არსებობა? სისუსტეა, როდესაც ,,ვიღაცის“ გარეშე უბრალოდ არ შეგიძლია, არ გინდა ცხოვრება და ძლიერი ხარ მხოლოდ მაშინ, როდესაც მხოლოდ საკუთარ თავზე ხარ დამოკიდებული? კიდევ ერთი რაზეც ვიფიქრე: საჭიროა კი ეს? ანუ ჩვენ ყველას ერთად გვინდა, რომ დღესაც ისე გვიყვარდეს, როგორც ოცი წლის წინ და ,,ბედნიერებაც“ ესაა? მართლა ძალიან ბევრი ვიფიქრე და ძალიან მარტივ ჭეშმარიტებამდე მივედი, რომელზეც ამ რამდენიმე დღის წინ სასაქონლო ნიშნების შესახებ პრეზენცაციისას ვმსჯელობდი: ყველა შემთხვევა ინდივიდუალურია. ინდივიდუალურია ორი ადამიანიც ერთად და ცალ-ცალკე, არაფერ შუაშია არც სისუტე და არც გონებრივი განვითარება. არსებობენ ადამიანები, რომლებიც მილიარდიან პლანეტაზე ერთმანეტს პოულობენ და ერთი მთლიანი ხდებიან, კიდევ არსებობენ სხვა ადამიანები, რომლებიც ამავე მილიარდიან პლანეტაზე ისეთ ადამიანებს ხვდებიან, რომ ერთი მთლიანი ვერ ხდებიან და მიდმივ ძიებაში არიან. არც დასკვნა სჭირდება ამ ნაწერს და არც ღრმა ანალიზი, უბრალოდ ჩემთვის, ძალიან გულისამაჩუყებელი და სასიამოვნოა იმის განცდა, რომ ამ ნაცრისფერ დედამიწაზე, ქიმიური იარაღისა და გაუთავებელი ომების პარალელურად, ტექნოლოგიური რევოლუციების შორიახლოს, აიფონ ხუთების და ახალი ,,სოფთ ვეერების“ ,,დააბდეითების“ პროეცესში კიდევ არსებობს მძაფრი ადამიანური გრძნობები, ძლიერი ემოციები ,,ვგიჟდები“, ,,ვაფრენ“, ,,უშენოდ მოვკვდები“.....

ქართველი კაცები და მათი ქალები

ბოლო დროს ხშირად ვაწყდები სტატიებს და ბლოგებს, რომლებიც სხვა სტატიებისა თუ ბლოგების პასუხად დაიწერა. პასუხის პასუხი, გამოხმაურება პასუხის პასუხის გამოხმაურებაზე, შუალედური წერილი, წერილი ავტორის ანალიზის კომენტარზე.... ფურცელზე ფურცლით პასუხს, თავის დროზე სახელმწიფო სტრუქტურაში მუშაობისას შევეჩვიე. რაოდენ სულელური და აბსურდული, შავით თეთრზე აკრეფილი (ხელნაწერ წერილებს არ მოვსწრებივარ), წერილიც არ უნდა მოსულიყო ჩემამდე, მასზე აუცილებლად პასუხი ასევე შავით თეთრზე აკრეფილი ფურცელით უნდა გამემზადებინა. ნებისმიერ ნომერმინიჭებულ ფურცელს, მეორე, მისთვის განკუთვნილი, ასევე ნომერმინიჭებული ფურცელი უნდა შეესაბამებოდეს. ეს წესი, ალბათ იმისათვის არის საჭირო, რომ ბიუროკრატია მთელი თავისი დიდებითი და ღირსებით შედგეს. ბიუროკრატიული ინსტიტუბები არც თუ ისე საინტერესო, მაგრამ ამავე დროს, მნიშვნელოვანი და თქვენ წარმოიდგინეთ, გარკვეულ სიტუაციებში საკმაოდ საჭირო მექანიზმებია, მაგრამ არა ჩემი სტატიის თემა. როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნე, ფურცელზე ფურცლით პასუხის გაცემა ლამის სისხლში მაქვს გამჯდარი, მაგრამ შემოქმედებით პროცესში, ამ ბიუროკრატიული მეთოდისთვის არასოდეს მიმიმართავს. რამდენიმე ხნის წინ, ერთ–ერთ სტატიას გადავაწყდი, კითხვის დაწყების წინ დაახლოებითი წარმოდგენა მქონდა სტატიის შინაარსზე, მაგრამ წაკითხვისას მან ჩემს ყველა მოლოდინს გადააჭარბა, იმდენად გადააჭარბა, რომ თქვენ სწორედ ახლა აი ამ სტატიას კითხულობთ. თავიდან მინდა გითხრათ, რომ არ მიყვარს მკაცრად განსაზღვრული დაპირისპირებები, ჩაი უფრო გიყვარს თუ ყავა, (ლიმონიანი ჩაიც მიყვარს და რძიანი ყავაც, რა ვქნა რა გავაკეთო?!) ღვინისტი ხარ თუ არყისტი? (ეგოსიტი ვარ მე, სინამდვილეში კი წითელი ღვინო მიყვარს სადილზე და ზღვაზე არაყი მირჩევნია), და მითუმეტეს სასტიკად ვეწინააღმდეგები დაპირისპირებას ქალებსა და მამაკაცებს შორის. ვფიქრობ, მამაკაცებთან გასაყოფი არაფერი მაქვს, ნუ გლობალურად თუ ვიმსჯელებთ არაფერი, თორე აგერ უკვე მეშვიდე წელია სწორედაც რომ ერთ მამაკაცთან ვიყოფ გაზისა და დენის გადასახადს, შემწვარი ქათმის ბარკალს და ტელევიზორის წინ განთავსებულ ,,დივანსაც“. არ ვეთანხმები იმ მოსაზრებას, რომ ყველა ქალი ქათამია და ყველა კაცი, ბოდიში მომითხოვია და ... (ხო მიხვდით არა). არსებობენ ჭკვიანი და სულელი, მანქანას რომ ატარებენ და რომ ვერ ატარებენ, ეგოისტი და არაეგოისტი, სნობი და ,,სვეცკი“, მეოჯახე და ,,მეტუსოვკე“ ქალები, ღირსეული და ლაჩარი, კრიჟანი და ხელგაშლილი, პათოლოგი და გაწონასწორებული, მომღერალი და მოცეკვავე, დაბალი და მაღალი მამაკაცები. სწორედ ამიტომ, ვფიქრომ, რომ დაპირისპირება ქალებსა და მამაკაცებს შორის სასაცილოა და მხოლოდ აბსურდამდე მიიყვანს ადამიანს. მითუმეტეს თუ გავითვალისწინებთ, რომ ბოლომდე სულიერ–მორალურ, თუ მატერიალურ–ფიზიკურ კომფორტს ადამიანები მხოლოდ საპირისპირო სქესთან ჰარმონიული შერწყმის შედეგად აღწევენ. მოკლედ, ამდენი იმიტომ ვილაპარაკე, რომ გითხრათ: მე ძალიან მიყვარს მამაკაცი. განსაკუთრებით ქართველი მამაკაცები, ზოგადად სამხრეთელი მამაკაცების ტემპერამენტი მომწონს, ვფიქრობ მათ გარეშე, უფრო კონკრეტულად კი, მათთან კეკლუცისა და ფლირტის გარეშე, ნამდვილად ძალიან მოსაწყენი იქნებოდა ჩვენი – ქალების ცხოვრება. საკმაოდ ხმამაღალი და თამამამი განაცხადის შემდეგ, ვფიქრობ არავისთვის იქნება გასაკვირი, თუ რატომ მეწყინა, ან კი არ მეწყინა, უსიამოვნოდ მომხვდა გულზე ის ზემოხსენბული უხსენებელი სტატია. ბევრი ილაპარაკა თუ ცოტა ილაპარა, საბოლოოდ ავტორი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ ჩვენ ქართველ ქალებს გვაქვს დიდი და კეხიანი ცხვირი, დაბალი ტრაკი, არ გვიყვარს სექსი და ამ ყველაფრის გამო ვართ მსუქნები და უშნოები. გოიმურად იმის მტკიცებას ხომ არ დავიწყებ, დედას ვფიცავარ თუ მქონდეს დიდი ცხვრი და დაბალი ტრაკი და არც სექსზეც ვამბობ უარს-მეთქი, მინიშნებამ სიმსუქნეზე ფაქტიურად გულში დამჭრა (არა და ვაღიარებ პირველი რეაქცია, სწორედაც რომ გოიმური მქონდა და ძალიან მინდოდა მეთქვა, ჩემ გარშემო რამდენ გოგოს აქვს აწკუმპული ლამაზი ცხვირი, აბზეკილი ტრაკი, შხვართი ფეხები, არაჩვეულებრივი თვალები და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ...), ამიტომ გადავწყვიტე ბიუროკრატიული მექანიზმები მთელი სიმძიმითა და დატვირთვით ავამოქმედო. ჩათვალეთ, რომ ეს არის პასუხი სტატიაზე, შესაგებელი ბლოგზე, არგუმენტირებული დასაბუთება, კატეგორიული კომენტარი. ბევრი წლის წინ ჩემმა ერთმა მეგობარმა ბიჭმა მითხრა: ყველა ქალი ლამაზია, როგორ შეიძლება ქალი უშნო იყოსო. მაშინ შედარებით პატარა ვიყავი და მართალი რომ გითხართ, გამიკვირდა ასეთი შეფასება. სინამდვილეში კი მნიშვნელობა არ აქვს ქალზე საუბრობ თუ მამაკაცზე, ადამიანის გარეგნულ ნაკლოვანებებზე მითითება, მარტივად რომ გითხრათ სულმდაბალი საქციელია. ეს რაც შეეხებოდა ოფიციალურ შეფასებას. არ მახსოვს რომელ კანონში წერია, მაგრამ ზუსტად ვიცი, რომ ასეთი ჩანაწერი არის, ადამიანის შეურაცხმყოფელი შეფასება, მისი პატივისა და ღირსების შემლახავი ინფორმაციის უარყოფა, უნდა მოხდეს იმავე ფორმით და საშუალებით, რა ფორმითაც გავრცელდა. იმ ლამაზყდიან ჟურნალში ამ ბლოგს არავინ დამიბეჭდავს, მაგრამ ჩემი 500-ზე მეტი ფრენდი ხომ წაიკითხვას, ამით ვიმშვიდებ თავს. არა მხოლოდ ავტორის, არამედ ძალიან ბევრი ქართველი მამაკაცის პრობლემა არის ის, რომ ,,ვიძიწელი“ არ მოსწონთ ქართველი ქალები, ზემოაღნიშნული დაბალი ტრაკისა და კეხიანი ცხვირის გამო და ამიტომ დაჩაგრულები სლავური წარმოშობის ქალების მოსაპოვებლად მიემგზავრებიან ახლო უკრაინასა თუ შორეულ რუსეთში. იქიდან ბევრი დაოჯახებულიც კი ჩამოდის. ვითომ ხო ძააან ,,პრადვინუტები” არიან და მათთვის მხოლოდ ველური და არატრადიციული სექსია ურთიერთობის პიკი, მაგრამ რამდენიმე უძილო ღამისა და ალკოჰოლიანი სასმელის განუსაზღვრელი რაოდენობის მიღების შემდეგ, ურთიერთობას მაინც ქართულად, გოიმურად ,,ზაქსით“ ამთავრებენ. ანუ ამაზე მეტს ვერ ,,ქაჩავს“ ქართული მენტალიტეტი, ტრადიციულად მაინც უდევს თავში დამოკიდებულება: ეს ქალი ჩემთვის მინდა! რა გინდაა? შენთვის გინდა? გინდა შენი ნასკები და ტრუსიკები რეცხოს, იმის ნაცვლად, რომ ერთი სალონიდან მეორეში იაროს? და თან სად გინდა? თბილისში, სულ 3 კლუბია ერთმანეთის გვერდით და ყველა შენს ბაღელს, კლასელს და კურსელს რომ ნახავ პარასკევ საღამოს? კიდევ რა გინდა? დედამ სადილი კონტეინერში ჩასხმული რომ გაგიმზადოს და საღამოს წამოიღებ? ,,საროჩკები“ დამლაგებელმა ქალმა უნდა დაგიუთავოს და სამსახურში ყავის ჭიქა თანამშრომელმა გოგომ გაგირეცხოს? ყველაზე სასაცილოა, როდესაც რაღაცნაერად ცოტა ბოხი ხმით ბაზრობენ, ქართველ ფრიგიდულ ქალებზე და ქალიშვილობის ინსტიტუტზე, მაგრამ ,,დაჟე“ უკრაინელ შხვართ ნაშასთანაც ბოხხმიანი ბაზარი ბოლოს იქამდე მიდის, რომ ,,დარაგაია, ხოჩეშ პოჟენიმსია“-ო ეუბნება. ერთ-ერთმა ქართველმა ,,ვაჟკაცმა“, თავისი უკრაინული წარმოშობის ცოლის ცოლად მოყვანის ფაქტი ასე ახსნა: ,,ისეთი საყვარელია, ფრჩხილებსაც კი თვითონ მაჭრისო“. თურმე რა ცოტა სდომებია ამ გაჭირებულ დღეზე შობილს! ქართველო ქალებო, გადააგდეთ მანდილები, მოიმარჯვეთ მაკრატლები და დააკმაყოფილეთ ქართველი კაცების დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნილებები!!! ზემოთქმულის მიუხედავად, მაინც არ მინდა ეს დაპირისპირება ქალებსა და კაცებს შორის. იმ უხსენებელ ავტორს ხომ არ დავემსგავსები, რომელსაც მაღალტრაკიანი და ,,კურნოსა“ ქართველი გოგოები არც სკოლაში რომ არ უყურებდნენ და არც უნივერსტეტში რომ არ აძლევდნენ, ამიტომაც არის დაბოღმილი და გულჩათხრობილი. გამართლებით მასაც ალბათ მხოლოდ სლავური წარმოშობის ნაშასთან გაუმართლა, იქ იგრძნო თავი ალბათ ლოგინის ზევსად ან ნეპტუნად. ,,ტი კონჩილ“-ო რომ კითხეს და პასუხი რომ გასცა: ,,ნეტ, ია ტოლკო ნა ვტორი კურს პერეშოლო“. მე მგონია, რომ ქართველმა კაცებმაც და ქალებმაც უნდა მოვიშოროთ ეს წმინდა ქართული-გოიმური ჩვევები, ეთნიკურად ქართული წარმოშობის ქალთანაც შეიძლება გქონდეთ ისეთი მაგარის სექსი, როგორიც სლავური წარმოშობის ნაშასთან, ოღონდ ამისთვის პირველ რიგში პატარა, ეთნიკურად ქართული კომპლექსები უნდა გადალახოთ: ნაშასთან რომ რაღაც არ ტეხავას და ,,აბრუჩალკიან“ ქალთან მაგრად ტეხავს, ამას რომ მოაგვარებთ იქნებ მერე სექსის დროს დაგველაპარაკოთ კიდეც და ასე ნელა-ნელა მივაღწიოთ ეთნიკურად ქართულ, ევროპულის მსგავსს ორგაზმს!

არა ოკუპაციას!

ჩემს პირად განცდებზე საჯაროდ არ მიყვარს საუბარი. არის თემები, მაქვს მოგონებები, რომლებსაც არავის ვუზიარებ, იმიტომ არა, რომ მათ ვმალავ ან მათ გამო მრცხვენია - საერთოდ არ მიყვარს უარყოფითი მოგონებების და განცდების გახსენება. როდესაც ისინი მიდიან, მათ აღარ ვეტირები და ჩემი რეალობის დამახინჯების უფლებას არ ვაძლევ. მიხარია, რომ წავიდნენ და ის ფაქტი, რომ ოდესღაც ისინი გადავიტანე, ჩემს ახალ დღეს არ თრგუნავს. არ ვიცი ეს როგორ შევძელი, ალბათ, მაინც იმიტომ რომ არაჩვეულებრივი მშობლები მყავს (ამას აბსოლუტურად გულწფელად ვამბობ). თემა, რომელზეც ვწერ მართლა ძალიან მძიმეა და ამიტომ მიჭირს ამაზე ლაპარაკი, ჩემი ძალიან ბევრი ახლო მეგობარიც კი არ დამიმძიმებია ამ მოგონებებით, მაგრამ დღეს ძალიან მომინდა მე დამეწერა და თქვენ წაგეკითხათ. ჩემი მშობლები აფხაზეთში დაიბადნენ და გაიზარდნენ. სხვადასხვა დროს ორივემ სწავლა მოსკოვსა თუ თბილისში განაგრძო, რის გამოც მე თბილისში გავჩნდი, სოხუმი კი მხოლოდ ჩემი ბედნიერი ბავშვობის, ბედნიერი ზაფხულების გატარების ადგილად იქცა. როდესაც დღეს რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციეზე საუბრობენ, მე სოხუმი მახსენდება. საქართველოს ისტორია მეტნაკლებად მაინც, კარგად ვიცი, თუმცა, ბოლო დროს სულ უფრო ხშირად მეპარება ეჭვი მემატიანეთა გულწრფელობაში. დღეს, როდესაც მე თვითონ ვარ ჩემი ქვეყნის ისტორიის თანამოწილე, ვხვდები, რომ ჩემი რეალობა სრულიად განსხვავდება ჟამთააღმწერელთა მიერ ფურცელზე გადატანილი ......გან. თემიდან ძალიან შორს რომ არ წავიდე ისევ აფხაზეთს მივუბრუნდები. მე მინდა მოგიყვეთ რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციაზე, რომელიც საქართველოს ისტორიის მოჩუქურთმებულ წიგნებში კი არ ამოვიკითხე, არამედ მე თვითონ გადავიტანე. როდესაც სოხუმში ომი დაიწყო, 12 წლის ვიყავი. ჩემს დედასთან და პატარა დასთან ერთად სოხუმში ვისვენებდი, ჩემი ბებიის და ბაბუის ყველაზე ლამაზ თეთრ სახლში - ბოტანიკური ბაღის წინ. ჩვეული მზიანი დღე იყო, როგორც ყოველთვის ბევრი სტუმარი გვყავდა - ჩემი დეიდაშვილები, დედაჩემის მეგობრები, მათი შვილები. ავს არაფერი მოასწავებდა, როდესაც უცებ გავიგეთ, რომ სოხუმის საზღვრებთან ქართული ჯარი გამაგრდა.... აქედან დაიწყო... საბრძოლო მოქმედებების დეტალები და საომარი სტრატეგია არ მახსოვს. მახსოვს, როგორ ჩავსხედით ბაბუჩემის მანქანაში და წავედით სოფელში, რომელიც შემდეგ საომარი მოქმედებების ეპიცენტრად იქცა, როგორ გავირეთ დანაღმულ გზაზე და საბედნიეროდ არ ავფეთქდით, როგორ ჩამოვიდა თბილისიდან მამაჩემი, რომელიც აეროპორტიდან სახლამდე ფეხით მივიდა, მახსოვს ტყვიების წუილის ხმა და დაბომბვები, მახსოვს 24 საათი, რომელიც სოხუმის აეროპორტში გავატარე, მახსოვს დედაჩემის მეგობარი მიშა კოკაია, რომელმაც გამოგვაცილა და რომელიც მას მერე აღარასოდეს გვინახავს და დღესაც უცნობია, როდის და სად მოკლეს. მახსოვს ბევრი ბავშვიანი ქალი, რომელიც იმ თვითმფრინავში ვერ დაეტია, რომლითაც ჩვენ გამოვფრინდით, მახსოვს პატარა თვითმფრინავი და ფეხზე მდგომი უამრავი მგზავრი, მახსოვს როგორ ყვებოდა დედა იმ ღამით აეროპორტის საშინელი დაბომბვის ისტორიას, მახსოვს დღეები, როდესაც ველოდი ჩემი დეიდაშვილების სოხუმიდან გამოფრენას, მახსოვს მათი ჩამოსვლა, სასტუმრო "ივერიის" ფოიე, მახსოვს ბევრი უსახლკარო ადამიანი, რომლებიც დიდი და ლამაზი სახლებიდან, პატარა სასტუმრო ოთახში შეკუჭეს, მახსოვს აღშფოთებული თბილისის "ელიტა", რომელსაც სულიერი და ფიზიკური კომფორტი ერღვეოდა ლტოლვილების შემხედვარეს. ეს ის ხალხია - დღეს ოკუპაციას არას რომ ეუბნებიან, მაშინ კი სულ ...ზე ეკიდათ რუსების მიერ აფხაზეთიდან გამოყრილი ადამიანები და "სვეცკად" განაგრძობდნენ გულაობას ,,ყაზბეგსა“ და "აიჯიეში“. მახსოვს, როგორ ვრეკავდით გაუთავებლად სოხუმში, ყოველი მორიგი ცნობა სოხუმის დაბომბვის შესახებ და საათები გატარებული ჩემი სოხუმში დარჩენილი ბებიის და ბაბუის ხმის გაგების მოლოდინში, მახსოვს სასოწარკვეთილი მამაჩემი, რომლის ბავშვობის ყველაზე ახლო მეგობარი სოხუმის საავადმყოფოში ოცდაოთხსაათიან მუშაობას გადაყვა, მახსოვს გაუთავებელი ცნობები ჩემი მშობლების ნათესავების, მეგობრების, უბრალოდ ნაცნობების, უბრალოდ ადამიანების გარდაცვალების, ნაღმზე აფეთქების, ომში დაღუპვის შესახებ, მახსოვს მზიანი ქალაქი გაგრა და მისი დაცემა, გაგრაში ამოხოცილი ოჯახები, შეურაცხყოფილი გვამები, მახსოვს სოხუმში დედაჩემის სახლის აფეთქება, მახსოვს დედაჩემი, რომელიც არასოდეს იღიმოდა და სულ ტიროდა, მახსოვს ჰუმანიტარული დახმარების პროდუქტებით გაკეთებული სადილები, მახსოვს მამაჩემის დარდი, მახსოვს სოხუმის დაცემის დღე, მახსოვს 3 თვე, როდესაც ჩემი ბებია და ბაბუა და ჩემი ბიძა ტყვედ ჩავარდნენ და 3 თვიანი ძიება, იმის დასადგენად ცოცხლები იყვნენ თუ არა... მახსოვს აფხაზეთის სვანეთის გრძელი გზა, მახსოვს გაყინული ხალხი, მახსოვს ომის შემდგომი წლები, მახსოვს ბაბუჩემი, მახსოვს დედაჩემი, მახსოვს სხვა უამრავი ადამიანი, რომელიც აფხაზეთში ვეღარასოდეს დაბრუნდება, რამდენჯერაც არ უნდა დავწეროთ დიდ პოსტერებზე: ,,ჩვენ გვახსოვს აფხაზეთი“, ან "აფზაზეთი ჩვენი ტკივილია“. ნამდვილად! აფხაზეთი ჩემი და ჩემი ოჯახის ტკივილია, არა აბსტრაქტული, არა რაღაც არარეალური, არამედ სისხლით ხორცამდე ნამდვილი ტკივილი, რომელიც ყოველი ფოტოს, ყოველი მორიგი ნივთის, ყოველი მოგონების შეხებისას სულ უფრო მძაფრად გტკივა. ბევრი წელი გავიდა. მაშინ ბევრს საუბრობდნენ მიზეზებზე, გამოსავალზე. არც პოლიტიკაში გამეგება რამე და არც ანალიტიკაში, მე მხოლოდ რეალობის აღქმა შემიძლია და ჩემი რეალობა დღეს ასეთია: არც ერთი, თუნდაც პატარა ნაბიჯი გადადგმული აფხაზეთისკენ, პირიქით - ბევრი დიდი ნაბიჯი უკან. აფხაზეთის მერე იყო 2008 წელი, როდესაც რუსეთს კიდევ ერთხელ მივეცით ჩვენი ოკუპაციის უფლება. ბევს დღესაც ჰგონია, რომ რუსეთი როგორც დამპყრობელი, რუსეთი როგორც ოკუპანტი, სწორედ მიხეილ სააკაშვილმა და ნაციონალურმა მოძრაობამ დაანახა მსოფლიოს. მე კიდევ მგონია, მგონია არა, ზუსტად ვიცი, რომ ეს ასე არ არის, მაგრამ ამას არ აქვს მნიშვნელობა. ჩემთვის 2008 წელის აგვისტო ნაციონალური მოძრაობის 4 წლიანი პოლიტიკის ლოგიკური შედეგია. არ ვიცი ეს განზრახ თუ გაუფრთხილებლობით გააკეთეს, ამაზე შეიძლება ბევრი იდავო, მაგრამ ფაქტი არის ერთი და თან ჯიუტი - ნაციონალური მოძრაობის პოლიტიკამ, მათმა მილიტარისტულმა პროპაგანდამ გამოიწვია 2008 წლის აგვისტოს ომი, მაშინ ზუსტად ის მოხდა რაც რუსეთს სურდა, ყველაფერი სწორედ ისე განვითარდა, როგორც ოკუპანტს აწყობდა, სწორედ მის წისქვილზე დაისხა წყლის ულევი ნაკადი. არა - ნაციონალურ მოძრაობას და არა - რუსეთის ოკუპაციას, ჩემთვის ეს ორი ცნება ისეა ერთი მთლიანი, როგორც სხვა არაფერი დედამიწაზე. ჩემი ტკივილი არც სხვაზე მეტია და არც სხვის ტკივილზე ნაკლები, აფხაზეთი მარტო მე და ჩემს ოჯახს არ დაგვიკარგავს. თუმცა ეს საერთო ქართული ტკივილი მაინც არ არის. არავის არ ვაყენებ შეურაცხყობას, უბრალოდ ვიცი, როდესაც რაღაც პირადად არ შეგხებია, როდესაც რაღაც პირადად ძალიან არ გტკენია - მას ბოლომდე ვერ შეიგრძნობ. ამიტომაც ლოზუნგი „არა ოკუპაციას“ (ზოგიერთი ადამიანის პირიდან გამოთქმული) ისევე არაგულწრფელად მოდის ჩემამდე, როგორც მივიწყებული პათოსი - ,,ჩვენ დავიბრუნებთ აფხაზეთს“. სამშობლოს სიყვარულში არავის ვეჯიბრები, რა თქმა უნდა, ყველას ჩვენი განცდა გვაქვს, ყველას ჩვენი ემოციები და გრძნობები ამ ქვეყნის მიმართ, მაგრამ უფლებას არავის მივცემ იმ ქვეყნის მონობისა თუ მორჩილების სურვილი დამწამოს, რომელმაც ჩემი და ჩემი ოჯახის ცხოვრებიდან რაღაც ძალიან დიდი და ძვირფასი, ყველაზე ლაღი და მზიანი სამუდამოდ ამოგლიჯა.